Wśród wielu terapii, jedną z najbardziej popularnych i ciekawych jest terapia ze zwierzętami. Niewątpliwie, zwierzęta mają dobry wpływ na człowieka. Czy terapia ze zwierzętami może być skuteczna?

• Co to jest zooterapia?
• Rodzaje terapii ze zwierzętami
• Dla kogo zooterapia?

Co to jest zooterapia?

Zooterapia, inaczej terapia ze zwierzętami, to metoda polegająca na regularnym kontakcie ze zwierzętami w warunkach kontrolowanych. Jedną z fundamentalnych funkcji w terapii ze zwierzętami odgrywa dotyk — bezpośredni kontakt fizyczny obniża poziom kortyzolu i pobudza produkcję endorfin, zwanych potocznie hormonami szczęścia. Oprócz korzyści doraźnych zooterapia wspiera rozwój umiejętności interpersonalnych i pomaga w walce z zaburzeniami lękowymi oraz depresją. Rodzajów zooterapii jest tyle, ile gatunków zwierząt można włączyć w proces terapeutyczny, a najpopularniejsze z nich przedstawiamy poniżej.

Rodzaje terapii ze zwierzętami

Najpopularniejszą formą zooterapii jest hipoterapia — terapia z udziałem koni, stosowana najczęściej w przypadku dzieci oraz osób z zespołem Downa, mózgowym porażeniem dziecięcym czy innymi dysfunkcjami ruchowymi. Metoda ta wykorzystuje rytmiczne ruchy konia podczas jazdy, co dodatkowo wspomaga utrzymanie prawidłowej postawy ciała, koordynację ruchową oraz równowagę. Hipoterapia angażuje mięśnie głębokie, które rzadko są aktywowane w codziennym ruchu, co czyni ją szczególnie skuteczną w rehabilitacji fizycznej.

Równie popularna jest dogoterapia, czyli terapia z psami. Jak wiadomo, psy to niezwykle empatyczne stworzenia, a kontakt z nimi oraz opieka nad czworonogiem redukuje napięcie emocjonalne i wspomaga rozwijanie umiejętności socjalnych, komunikacji niewerbalnej oraz budowania zaufania. Warto zaznaczyć, że terapie z psami poprawiają nastrój poprzez aktywację ośrodków odpowiedzialnych za poczucie bezpieczeństwa i przynależności, a opieka nad zwierzęciem motywuje osobę cierpiącą na zaburzenia nastroju do zorganizowania sobie życia i nadania mu sensu.

W terapii ze zwierzętami mamy również felinoterapię, czyli terapię z kotami. Warto wspomnieć, że istnieje specjalna rasa kotów, zwana kotami terapeutycznymi (np. ragdoll), które w kontakcie z człowiekiem wykazują wyjątkową łagodność, rozluźniają mięśnie i w charakterystyczny sposób zwisają z rąk człowieka. Daje to wrażenie, jakby koty „przelewały się” przez ręce opiekuna. Do ciekawych rodzajów zooterapii należy także delfinoterapia stosowana w przypadku dzieci z autyzmem, alpakoterapia wykorzystująca delikatny temperament alpak oraz cavioterapia — czyli terapia z udziałem świnek morskich, szczególnie skuteczna u najmłodszych pacjentów.

Dla kogo zooterapia?

Zooterapia jest polecana dla każdego, w szczególności zaś dla osób, które cierpią na nerwice, zaburzenia lękowe czy zaburzenia psychiczne. Kontakt ze zwierzęciem jest znacznie mniej obciążony skomplikowanymi emocjami niż w przypadku relacji międzyludzkich, pomaga też w rozluźnieniu napięcia mięśniowego i wydzielaniu endorfin. Terapię stosuje się także w przypadku dzieci oraz osób z zaburzeniami rozwojowymi, takimi jak upośledzenie umysłowe różnego stopnia czy deficyty funkcji poznawczych. Zooterapia to sprawdzona metoda rehabilitacji dla osób z autyzmem oraz z zespołem Downa, ponieważ pomaga w rozwoju emocjonalnym i społecznym poprzez odpowiedź na ludzką potrzebę tworzenia więzi bez obawy przed oceną czy odrzuceniem.

Opieka nad zwierzęciem wyzwala szereg mechanizmów psychologicznych — pomaga bowiem niektórym poprzez wzbudzenie w sobie odpowiedzialności odwrócić myśli od toksycznych wzorców myślenia oraz nadać życiu nowy sens. Regularny kontakt ze zwierzęciem w ramach strukturalnej terapii pozwala również zbudować poczucie własnej wartości poprzez sukces w opiece, przewidywalność zachowań zwierzęcia oraz bezwarunkową akceptację, jakiej doświadcza pacjent w kontakcie z nim. Dla osób z zaburzeniami nastroju zooterapia może stanowić formę wsparcia emocjonalnego, która uzupełnia tradycyjną psychoterapię i farmakoterapię.